امكان استعدادی حادث است مرحوم آخوند در مورد امكان تصريح میكند كه امكان حادث است زيرا كهفانی می شود ، چون امكان هر چيزی با فعليت آن چيز تمام میشود و ديگرامكانی باقی نمی ماند . مثلا وقتی میگوئيم در نطفه امكان انسانيت وجوددارد ، اين تا وقتی است كه انسانيت به فعليت نرسيده است ، همين كه بهفعليت رسيد ديگر امكان انسانيتی در كار نيست . پس ناچار امكان حادثاست و قبل از آن امكان ديگری است الی ما لانهاية . در مورد اينكه آيا هيولی حادث است يا مبدع ( آنجا كه نظريات ديگرانرا ذكر می كرد ) گفت كه هيولی مبدع است . چرا مبدع است ؟ جواب دادبرای اينكه اگر حادث باشد لازم میآيد كه ان يسبق للامكان امكان ، و هومحال . يعنی اگر حادث باشد بايد مسبوق به امكان و يك هيولای ديگر حاملامكان باشد و همچنين الی غيرالنهايه . ولی عبارت مرحوم آخوند نارساست .اولا لازمه حادث بودن هيولی تسلسل در هيولی هاست نه تسلسل در امكانها وثانيا همين حرف را كه درمورد حادث بودن هيولی ها قبول نمی كند در موردحدوث امكان پذيرفته است و تسلسل امكانها را الی مالا نهايه باطل نمیداند . اين عبارت مرحوم آخوند قابل توجيه نيست ، اشكال دوم را به شكلیمیتوان توجيه كرد ولی اولی قابل توجيه نيست .ماهيت امكان استعدادی در اينكه تعريف امكان استعدادی و فرق آن با امكان ذاتی چيست دركلمات مرحوم آخوند يك اختلاف هائی ديده میشود كه مرحوم حاجی میخواهدجمع كند و توجيه كند ولی نمی تواند . در مورد ماهيت امكان استعدادی گاهیاز كلمات ايشان استفاده میشود كه از مقوله كيف است . مثلا در مباحثجواهر و اعراض ايشان مانند ديگران كيفيات استعداديه را يك نوع كيفيتگرفته ، در حالی |