برخاستن تكلف و بالاخره برای يك عده از مردم زندگی يكسره تكلف شده است. رسول اكرم اجازه نمیداد كه مجلس او صدر و ذيل و بالا و پايين داشتهباشد ، مخصوصا ، دستور میداد كه اصحاب و ياران حلقه و دايره وار بنشينندكه مجلس بالا و پايين نداشته باشد . در قرآن كريم میفرمايد : در مجالسجاها را باز كنيد ، يعنی مقيد نباشيد كه يك نقطه معين را اشغال كردهباشيد . به طور كلی مقيد شدن به زندگی متكلفانه ناشی از كوچكی روح و نداشتنشخصيت است . بعضی افراد در خود احساس حقارت میكنند و بعد میخواهنداين حقارت را جبران كنند و برای خود در نظر ديگران شخصيتی اثبات كنند .اين گونه افراد بيشتر خود را به تظاهر به يك سلسله قيود وادار میكنند .مردم عالم كه همان مقام علمی و شخصيت علمی آنها گواه راستين آنهاستاحتياجی نمی بينند كه تظاهر كنند . بر عكس ، افرادی كه از اين جهتاحساس عقب ماندگی میكنند بيشتر به القاب و عناوين و تظاهر اهميتمیدهند . به طور كلی كار و فعاليت و مثبت بودن با تكلف و به خود بندی و اسيرعادات و رسوم شدن سازگار نيست . هر يك از اين تكلفات مقدار زيادیوقت تلف میكند ، فكر و خيال مصرف میكند ، خستگی و ملالت میآورد .مردمی كه میخواهند در حال حركت و تلاش و فعاليت باشند و به مقامات وترقيات نائل شوند لازم است بار خود را از اين تكلفات سبكتر كنند تابتوانند سريع پيش بروند . حضرت صادق عليه السلام خواست به حمام برود ، حمامی اجازه خواست كهحمام را برای امام خلوت كند و در وقتی كه امام |