روابط و مقررات خاصی را ايجاب میكند . پس روابط اقتصادی و قانونی بهروابطی كه در باب تقسيم و توزيع و مصرف وسائل معاش ضرورت پيدا میكندمنحصر نيست ، يك سلسله روابط نيز خواه ناخواه در توليد ، ميان افرادبرقرار میشود ، مانند رابطه مزدبگيری و فروش كار و مزارعه و غيره . پسروابط اقتصادی ، از طرفی به واسطه توليد ، و از طرفی به واسطه تقسيم وتوزيع ثروت برقرار میشود ، يعنی چون ثروت غالبا در اول بايد توليد ، وسپس تقسيم و توزيع شده ، و همه به آن احتياج دارند و وافر و رايگاننيست ، قهرا روابط اقتصادی به ميان میآيد . ولی روابط توليدی مربوط استبه ارزش كار ، و ارزش كار اختصاص ندارد به كارهايی كه در توليد انجاممیگيرد ، كارهای غير توليدی ، يعنی كارهای فرهنگی و سياسی و اجتماعی نيزارزش دارد ، در آن جا نيز روابط خاص اقتصادی به ميان میآيد ، بلكهارزش كار تابع ارزش اقتصادی نيست ، يعنی اين طور نيست كه منحصرا ملاكارزش كار ، حاجت اقتصادی باشد ، ملاك ارزش كار ، همه احتياجات طبيعیو فطری است ، اقتصاد يكی از احتياجات طبيعی و فطری است . ما در آيندهدر فصل ارزش ، روی اين جهت ان شاء الله بحث خواهيم كرد . دو نوع رابطه روابط اقتصادی دو نوع است : روابط تكوينی و طبيعی ، و روابط اعتباری وقانونی ( و به عبارت ديگر دو نوع اقتصاد داريم : اقتصاد طبيعی و اقتصادبرنامه ای ) . روابط طبيعی عبارت است از يك سلسله روابط علی و معلولیكه خواه ناخواه در امور اقتصادی |