بسم الله الرحمن الرحیم
 
نگارش 1 | رمضان 1430

 

صفحه اصلی | کتاب ها | موضوع هامولفین | قرآن کریم  
 
 
 موقعیت فعلی: کتابخانه > مطالعه کتاب تعلیم و تربیت در نهج البلاغه, عبدالمجید زهادت ( )
 
 

بخش های کتاب

     01 - اهدا
     02 -
     03 -
     04 -
     05 -
     06 - كتابنامه
     fehrest -
 

 

 
 

اهدا

يا ايها العزيز مسنا و اهلنا الضر و جئنا ببضاعة مزجاة فاوف لنا الكيل و تصدق علينا ان الله يجزى المتصدقين.

يوسف (12) آيه 88

تقديم به آستان مقدس عزيز مصر وجود،حضرت مهدى موعود (عجل‏الله‏تعالى‏فرجه)

پيشگفتار

بسم الله الرحمن الرحيم

الحمدلله رب العالمين وصلى‏الله على سيدنا وحبيب قلوبنا وطبيب نفوسنامحمدصلى الله عليه وآله وآلهالطاهرين ولاسيما بقية الله فى‏الارضين واللعنة على اعدائهم اجمعين الى‏يوم الدين.

قال الله عزوجل: لقد من الله على المؤمنين اذ بعث فيهم رسولا من انفسهم يتلوا عليهم آياته‏ويزكيهم ويعلمهمالكتاب والحكمة وان كانوا من قبل لفى ضلال مبين (1) ;

خدا بر اهل ايمان منت گذاشت كه رسولى از خود آنها در ميان آنان برانگيخت كه بر آنهاآيات خدا را تلاوت كندو نفوس آنان را از هر نقص و آلايش پاك گرداند و به آنان احكام شريعت وحقايق حكمت‏بياموزد، هر چند كه قبلاز آن در گمراهى آشكارى بودند.

موضوع تعليم و تربيت «انسان‏» است و طراحى نظام صحيح و جامعى براى تعليم وتربيت انسان، تنها از ناحيهوحى ممكن خواهد بود. قرآن كتاب انسان سازى و على‏عليه السلام‏ترجمان و مبين قرآن است. (2)

چه كسى غير از آن حضرت مى‏تواند مفسر كتاب خدا باشد؟ همو كه اعلم به وحى وسنت و سيره نبوى و اسبقبه ايمان و اقرب به پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله است. (3)

در قسمتى از خطبه قاصعه در معرفى خود مى‏فرمايد:

من در دوران نوجوانى، بزرگان و شجاعان عرب را به خاك افكندم و شاخه‏هاى بلند درخت‏قبيله ربيعه و مضر رادرهم شكستم; شما به خوبى موقعيت مرا از نظر خويشاوندى و قرابت ومنزلت و مقام ويژه نسبت‏به رسول خدامى‏دانيد: او مرا در دامن خويش پرورش داد; من كودك بودم،او همچون فرزندش مرا در آغوش خويش مى‏فشردو در استراحتگاه مخصوصش جاى مى‏داد،بدنش به بدنم مى‏چسبيد و بوى پاكيزه او را استشمام مى‏كردم; غذارا مى‏جويد و در دهانم‏مى‏گذاشت. هرگز دروغى در گفتارم نيافت و اشتباهى در كردارم پيدا ننمود ... .

من همچون سايه‏اى به دنبال آن حضرت حركت مى‏كردم و او هر روز نكته تازه‏اى‏از اخلاق نيك براى من آشكارمى‏ساخت و مرا فرمان مى‏داد كه به او اقتدا كنم. مدتى از سال،مجاور كوه حرا مى‏شد، تنها من او را مشاهدهمى‏كردم و كسى جز من او را نمى‏ديد. در آن روزغير از خانه رسول خدا، خانه‏اى كه اسلام در آن راه يافته باشدوجود نداشت. تنها خانه‏آن حضرت بود كه او و خديجه و من نفر سوم آنها اسلام را پذيرفته بوديم. من نور وحى ورسالت رامى‏ديدم و نسيم نبوت را استشمام مى‏كردم. به هنگام نزول وحى بر رسول خدا، صداى ناله‏اى‏راشنيدم; از آن حضرت پرسيدم: اين ناله چيست؟ فرمود: اين شيطان است كه از پرستش خويش‏مايوس گرديده;تو آنچه را كه من مى‏شنوم مى‏شنوى و آنچه را مى‏بينم مى‏بينى، تنها فرق ميان‏من و تو اين است كه تو پيغمبرنيستى، بلكه وزير منى و بر طريق و جاده خير قرار دارى; من همواره‏با او بودم ... . (4)

در جاى ديگر مى‏فرمايد:

يا كميل ان رسول الله‏صلى الله عليه وآله ادبه الله وهو ادبني وانا اؤدب المؤمنين و اورث ادب المكرمين; (5)

اى كميل! پيغمبر اكرم‏صلى الله عليه وآله را خدا تربيت كرد و آن حضرت مرا تربيت نمود و من نيز اهل ايمان‏راتربيت نموده و آداب پسنديده را به آنها ياد مى‏دهم.

پس در وادى حيرت و سرگردانى انسانها بين مذاهب و مكاتب گوناگون، گوش جان به‏فرمان مطاع مباركشمى‏سپاريم كه فرمود:

فاستمعوا من ربانيكم واحضروه قلوبكم واستيقظوا ان هتف بكم; (6)

به سخن مرد خدا و مربى الهى خويش گوش فرا دهيد و دل‏هاى خود را در پيشگاه او حاضرسازيد و هنگامى كهبه خاطر احساس خطر فرياد مى‏كشد، بيدار شويد.

براى بررسى صحيح و مفيد مبحث «تعليم و تربيت‏»، از درياى بيكران معارف الهى‏نهج‏البلاغه بهره‏مند خواهيمگشت و گرچه غور در اين بحر عظيم و استخراج مرواريدهاى‏درخشان آن غواص ماهرى را بايد، لكن:

آب دريا را اگر نتوان كشيدهم به قدر تشنگى بايد چشيد

ما در اين نوشتار، «تعليم و تربيت‏» در نهج‏البلاغه را در دو بخش و هر دو بخش را در دوفصل مورد بررسى قرارداده‏ايم. اميد است مقبول درگاه خداى تعالى و مورد استفاده‏خوانندگان گرامى قرار گيرد. (7)

بارالها! توفيق تادب به آداب الهى را به ما عنايت فرما.

از خدا جوييم توفيق ادببى ادب محروم ماند از لطف رب (8)

ربنا تقبل منا انك انت السميع العليم (9) ; والحمد لله رب العالمين.

حوزه علميه قم

عبدالمجيد زهادت

رمضان المبارك 1415 / بهمن 1373

پى‏نوشتها:

1) آل عمران (3) آيه 164.

2) نهج‏البلاغه، خطبه 125: «هذاالقرآن انما هو خط مستور بين‏الدفتين لاينطق بلسان ولابد له من ترجمان.»

3) يكى از فضايل اميرالمؤمنين‏عليه السلام حديث اشباه است كه مورد اتفاق فريقين مى‏باشد. علامه امينى درجلد سوم الغدير، صفحه 355 تحت عنوان «حديث الاشباه‏» مى‏نويسد:

«هذا الحديث الذى رواه الحموى فى معجمه نقلا عن تاريخ ابن بشران قد اصفق على روايته الفريقان غير ان لهالفاظا مختلفة و اليك نصوصها: اخرج امام الحنابلة احمد عن عبدالرزاق باسناده المذكور بلفظ: من اراد ان ينظرالى آدم في علمه و الى نوح في فهمه و الى ابراهيم في خلقه و الى موسى في مناجاته و الى عيسى في سنته و الىمحمد في تمامه وكماله فلينظر الى هذا الرجل المقبل فتطاول الناس فاذا هم بعلي بن ابي طالب كانما ينقلعمن صبب و ينحط من جبل. اخرج ابوبكر احمد بن الحسين البيهقى ... .»

4) براى مطالعه ادله برترى على‏عليه السلام بر ساير صحابه، رجوع كنيد به يوسف‏بن مطهر حلى، كشف‏المرادفى تجريد الاعتقاد، المسالة السابعة في ان علياعليه السلام افضل‏الصحابة.

5) نهج‏البلاغه، خطبه 192.

6) بحارالانوار، ج‏77، ص‏268.

7) نهج‏البلاغه، خطبه 108.

8) شايان ذكر است كه شماره خطب و رسائل و حكم بر طبق نهج‏البلاغه «صبحى صالح‏» و «المعجم المفهرسلالفاظ نهج البلاغه‏» محمد دشتى و كاظم محمدى‏مى‏باشد.

9) مثنوى معنوى.

10) بقره (2) آيه 127.